Cumhuriyet Halk Partisi Genel Başkan Yardımcısı ve İstanbul Milletvekili Dr. Gamze Akkuş İlgezdi, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından kayıt dışılıkla mücadele gerekçesiyle uygulamaya konulan Ulusal Taşıt Tanıma Sistemi’nin (UTTS) sahada ciddi mali ve operasyonel sorunlara yol açtığını belirterek, “Hem araçlara hem de pompa tabancalarına mükerrer bir donanım yatırımı zorunlu kılınmıştır. Cihaz fiyatları ve montaj ücretleri serbest piyasa koşulları dışında, merkezi idare tarafından tek taraflı belirlenmektedir. Bu durum rekabet hukukuna aykırılık teşkil etmekte ve ticari araç sahiplerine haksız bir mali külfet yüklemektedir” açıklamasında bulundu.

Konuyla ilgili Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığına yazılı soru önergesi veren Dr. Akkuş İlgezdi; sistemin mevcut yapısıyla ticari hayatın olağan işleyişini aksattığını, mükerrer harcamalar doğurarak araç sahiplerini mağdur ettiğini ifade etti.

MÜKERRER ALTYAPI DAYATMASI İSTASYONLARA VE ESNAFA YÜK OLUYOR

Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine sıfırdan donanım dayatıldığını belirten Dr. Akkuş İlgezdi, “Sektörde halihazırda kurulu ve çalışan sistemler varken, tüm istasyonlara ve ticari araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti takılması mecburiyeti getirilmiştir. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen bu süreçte belirlenen tarifeler serbest piyasa koşullarına ve rekabete kapalı tutulmaktadır. Ortaya çıkan bu mükerrer altyapı maliyeti doğrudan vatandaşa ve sektöre yansıtılmaktadır” dedi.

İKİNCİ ELDE ÇALIŞAN CİHAZ ÇÖPE ATILIYOR, YENİDEN ÖDEME ZORUNLULUĞU GETİRİLİYOR

İkinci el ticari araç piyasasında yaşanan mülkiyet devri mağduriyetine dikkat çeken Dr. Akkuş İlgezdi, “Bir ticari araç satıldığında, depo girişindeki Taşıt Tanıma Birimi teknik yapısı gereği sökülemediği gibi yeni mükellefin bu çalışır durumdaki cihazı kendi adına devralmasına da izin verilmemektedir. Araç üzerindeki donanım sağlam olmasına karşın, her satışta yeni araç sahibi sıfırdan cihaz ve montaj bedeli ödemeye zorlanmaktadır. Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde vatandaştan sıfırdan ücret tahsil edilmesi kabul edilemez.

Bu uygulama ticari hayatın akışına aykırı bir mali yük doğurmakta ve ciddi bir elektronik atık israfı yaratmaktadır” ifadelerini kullandı.

ARIZA VE OKUMA HATALARINDA TELAFİ MEKANİZMASI BULUNMUYOR

Donanım arızalarında ve sistemsel aksaklıklarda mükellefin korumasız bırakıldığını vurgulayan Dr. Gamze Akkuş İlgezdi, “Depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması halinde yurttaşın yeniden tam bedel ödemek zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizması tanımlanmamıştır. Bununla birlikte pompa ile araç arasındaki temassızlık ya da sistemsel arızalar nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin bu harcamaları nasıl gider göstereceği konusunda da belirsizlik sürmektedir. Vatandaşın mağduriyetini önleyecek adil ve rasyonel düzenlemeler hayata geçirilmelidir” diyerek sözlerini tamamladı.

CHP’li Dr. Akkuş İlgezdi, Bakan Şimşek’in yanıtlaması istemiyle verdiği soru önergesinde:

1. “UTTS kapsamında kullanılan TTB ve TTO donanım bedelleri ile montaj ücretleri hangi kriterlere göre belirlenmiştir? Belirlenen bu tarife hangi gerekçeyle serbest piyasa koşullarına ve rekabete açılmamıştır?

2. Sistemin yürürlüğe girdiği tarihten bu yana kaç ticari araca Taşıt Tanıma Birimi (TTB), kaç istasyondaki kaç pompa tabancasına Taşıt Tanıma Okuyucusu (TTO) monte edilmiştir? Bu montaj ve donanım satışlarından elde edilen toplam gelir ne kadardır? Bu tutarın ne kadarı doğrudan kamu bütçesine aktarılmıştır?

3. Akaryakıt dağıtım şirketlerinin uzun yıllardır kullandığı mevcut taşıt tanıma altyapılarının kamu denetimine entegre edilmesi yerine, tüm istasyon ve araçlara sıfırdan ikinci bir donanım seti zorunluluğu getirilmesinin teknik ve iktisadi gerekçesi nedir? Ortaya çıkan mükerrer altyapı maliyetinin toplam büyüklüğü tespit edilmiş midir?

4. Depo ağzındaki çipin kaza, kaporta onarımı ya da mekanik yıpranma nedeniyle bozulması durumunda mükellefin tekrar tam bedel ödeyerek yeni cihaz almak zorunda kalmasının önüne geçecek bir garanti veya telafi mekanizması var mıdır? Yoksa kurulacak mıdır?

5. Pompa ile araç arasındaki temassızlık, çip deformasyonu veya sistemsel veri iletim arızası nedeniyle yakıt aldığı halde plakası otomatik okunamayan mükelleflerin, fiilen gerçekleşen bu harcamaları gider yazabilmesi için Bakanlığınızca tanımlanmış alternatif bir tevsik yöntemi bulunmakta mıdır?

6. İkinci el ticari araç satışlarında, araç üzerinde takılı ve çalışır durumdaki TTB donanımının yeni araç sahibine devredilmesine neden izin verilmemektedir? Yalnızca veri tabanındaki mükellef eşleşmesinin güncellenmesiyle çözülebilecek bir işlem için her devirde vatandaştan sıfırdan cihaz ve montaj bedeli tahsil edilmesinin teknik ve hukuki gerekçesi nedir? İkinci el araç devirlerinde ortaya çıkan mükerrer harcamayı ve elektronik atık israfını önleyecek bir yazılımsal devir altyapısı kurulması planlanmakta mıdır?” sorularına yanıt aradı.